نقش اصلاح سبک زندگی در پیشگیری از سرطان
به گزارش روابط عمومی سازمان جهاددانشگاهی علوم پزشکی تهران، گروه پژوهشی پزشکی مبتنی بر سبک زندگی سازمان جهاد دانشگاهی علوم پزشکی تهران به مناسبت هفته ملی مبارزه با سرطان، مطلبی با موضوع معرفی و آگاهی بخشی در حوزه پیشگیری و درمان سرطان تهیه کرده است که به شرح زیر ارایه می شود.
برآن شدیم تا دست در دست یکدیگر نیم نگاهی داشته باشیم به بیماری سخت، پرهزینه و دلهره آور سرطان.
نقطه امید آفرین این آگاهی آن است که میتوانیم با مدیریت سبک زندگی خود، به پیشگیری از سرطان بپردازیم و هرگز گرفتار دشواریهای درمان این بیماری نشویم.
سرطان چیست؟
بیماری سرطان در اثر خروج برخی سلولهای بدن از کنترل طبیعی خود ایجاد میشود و ممکن است به سایر قسمتهای بدن نیز گسترش یابد.
این بیماری میتواند از هر نقطهای از بدن آغاز شود. به طور طبیعی، سلولهای بدن از طریق فرآیندی به نام تقسیم سلولی رشد و تکثیر میکنند تا سلولهای جدید جایگزین سلولهای پیر و فرسوده شوند. گاهی این فرآیند منظم از کنترل خارج میشود و سلولها بیش از حد نیاز بدن تکثیر مییابند. این سلولهای غیرطبیعی، تودههایی را تشکیل میدهند که به آنها تومور یا سرطان گفته میشود.
انواع سرطان
سرطانها بر اساس بافت یا اندامی که از آن منشاء میگیرند و نوع سلولهای درگیر، نامگذاری میشوند. برای مثال، سرطانی که از بافت ریه آغاز شود، «سرطان ریه» نامیده میشود.
برخی از انواع شایع سرطان عبارتند از:
سرطان خون، استخوان، مغز، سینه، رحم و دهانه رحم، کبد، ریه، پوست، تخمدان، روده، معده، تیروئید و…
وضعیت انواع سرطان در کشور ایران
در سال ۱۴۰۳، بیش از ۱۲۰٬۰۰۰ مورد جدید سرطان در ایران تشخیص داده شد؛ به عبارت دیگر، به طور متوسط در هر دقیقه تقریباً ۲۳ نفر از ابتلای خود به این بیماری مطلع میشوند!
بیشترین رشد در این سال مربوط به سرطان پوست (۸٪) و سرطان روده بزرگ (۷٪) بوده و میانگین سن تشخیص از ۵۷ به ۵۵ سال کاهش یافته است.
این آمار بهوضوح نشان میدهد که نیازمند یک جنبش همگانی برای کاهش بار سنگین این بیماری هستیم.
بدون آگاهی، اصلاح سبک زندگی، غربالگری بهموقع و ورود به حوزه پیشگیری، نمیتوان در برابر رشد فزاینده سرطان ایستاد.
همانطور که سازمان جهانی بهداشت اشاره میکند، تشخیص زودهنگام از طریق برنامههای غربالگری میتواند سرطانها را در مرحلهای شناسایی کند که احتمال درمان و بهبود آنها بیشتر است. برنامههای غربالگری مبتنی بر جمعیت برای سرطانهای پستان، دهانه رحم و روده بزرگ نشان دادهاند که میتوانند مرگومیر ناشی از این بیماریها را تا ۴۰٪ کاهش دهند.
اصلی ترین عوامل ایجاد سرطان؛
- ژنتیک وسابقه خانوادگی
اگر والدین یا خواهر و برادری سابقه سرطان پستان، روده بزرگ یا پروستات داشته باشند، احتمال ابتلای فرد تا ۲–۳ برابر افزایش مییابد. بنابراین، انجام آزمایشهای ژنتیک و مشاوره پزشکی منظم اهمیت ویژهای دارد.
- سبک ناسالم زندگی
- رژیم غذایی نامناسب:مصرف زیاد گوشتهای فرآوریشده و چربیهای اشباع و کمبود میوه، سبزیجات و غلات کامل.
- عدم تحرک:کمتر از ۱۵۰ دقیقه ورزش متوسط (مانند پیادهروی یا دوچرخهسواری) در هفته.
- استفاده از دخانیات و الکل: سیگار عامل اصلی سرطان ریه است و سایر دخانیات با افزایش خطر سرطانهای دهان، مری و مثانه مرتبط هستند.
- عوامل نامطلوب محیطی
- آلودگی هوا: ذرات معلق و گازهای سمی شهری، بهویژه در کلانشهرها.
- مواد شیمیایی صنعتی و آفتکشها: تماس طولانیمدت در محیط کار با مواد شیمیایی مانند بنزن، آرسنیک یا حشرهکشها ریسک سرطان را افزایش میدهد.
- سن بالا
- افزایش سن: بیش از ۶۰٪ موارد سرطان در افراد بالای ۵۵ سال رخ میدهد.
چه باید کرد؟
قدرت پیشگیری را جدی بگیریم :
اصلاح سبک زندگی + غربالگری منظم و مستمر
پیشگیری و تشخیص زودهنگام، کلید شکست سرطان است.
این هدف با دو گام اصلی محقق میشود:
اصلاح سبک زندگی: رعایت تغذیه سالم، فعالیت بدنی منظم، اجتناب از دخانیات و کنترل عوامل خطر.
شرکت در برنامههای غربالگری سلامت: انجام منظم و مستمر آزمایشها و بررسیهای تشخیصی مناسب برای سن و سابقه فرد.
اصلاح سبک زندگی یعنی چه؟
اصلاح سبک زندگی به معنای رعایت رفتارها و عادات سالم است که میتواند خطر ابتلا به سرطان را کاهش دهد:
- رژیم غذایی سالم:
- مصرف روزانه حداقل ۵ واحد میوه و سبزیجات.
- کاهش مصرف گوشتهای فرآوریشده و چربیهای اشباع.
- جایگزینی غلات سفید با غلات کامل.
- فعالیت بدنی منظم:
- حداقل ۱۵۰ دقیقه ورزش متوسط (پیادهروی تند، دوچرخهسواری) یا ۷۵ دقیقه ورزش شدید در هفته.
- کنترل وزن:
- حفظ شاخص توده بدنی (BMI) در بازه ۱۸–۲۴.۹.
- ترک دخانیات و پرهیز از الکل:
- هر نوع دخانیات با افزایش خطر ابتلا به انواع سرطان ارتباط مستقیم دارد.
- مصرف الکل میتواند ریسک سرطانهای دهان، کبد و مری را افزایش دهد.
همانطور که ملاحظه کردید سرطانهای پستان، پوست، روده بزرگ، معده و پروستات بیشترین موارد جدید را در ایران تشکیل میدهند و آمارها نشان میدهد که بدون اصلاح سبک زندگی و تقویت برنامههای غربالگری، این روند صعودی ادامه خواهد داشت.
برای حفظ سلامتی خود و عزیزانمان، لازم است آگاه باشیم و پیشگیری کنیم.
این پیشگیری شامل تغذیه سالم، فعالیت بدنی منظم، کنترل وزن، ترک دخانیات، خواب منظم و حفظ ارتباطات مثبت و سازنده با افراد سالم است.
غربالگری منظم داشته باشیم. شرکت در برنامههای غربالگری منظم مانند ماموگرافی، کولونوسکوپی، پاپاسمیر، تست HPV و معاینه پروستات اهمیت ویژهای دارد.
با رعایت این اقدامات ساده اما مؤثر، میتوانیم گامی جدی در مقابله با بیماری سخت و پرهزینه سرطان برداریم. فراموش نکنیم که ابتلا به سرطان میتواند احساس غم، ترس یا حتی عصبانیت ایجاد کند، هزینههای اقتصادی خانواده را افزایش دهد و روند زندگی را مختل سازد.
پس بیایید با آگاهی از مسیر پر استرس و بلندمدت درمان، شاهراه پیشگیری را برگزینیم و با ارتقای سلامت جسمی و روانی خود و تمرکز بر سبک زندگی سالم، در بالا بردن کیفیت زندگی خود و عزیزانمان نقش جدی داشته باشیم.
گروه پژوهشی پزشکی مبتنی بر سبک زندگی
سازمان جهاد دانشگاهی علوم پزشکی تهران
بهمن 1404
هیچ نظر! یکی از اولین.